16.yy İstanbul Entelektüel Hayatı ve Matrakçı Nasuh

Osmanlı'dan günümüze kahve ve kahvehanelerin sosyal hayattaki yeri KTS 5

Osmanlı denizciliği, Haliç tersanesi ve tersanenin geleceği KTS #4

1492 İspanya Sürgünü: Müslümanlar ve Yahudiler

“Yakub Çelebi’nin Öyküsü” adlı kitap üzerinden Akdeniz dünyasında kültürel etkileşim, Katalan – Türk ilişkileri ve Türk algısı.

Tarih Sohbetleri-1: Rumilik Osmanlılık ve Dr.Hikmet Kıvılcımlı

Hayırsız Bir Koca'nın Adıyla Anılan Semt: Pangaltı

19. yy'da Cadde-i Kebir adıyla anılan İstiklal Caddesi, Taksim su makseminin hemen önünde yer alan Fransız Hastanesinde (bugünkü Farnsız Kültür Merkezi ve Konsolosluk idari binası) biter, ondan sonra mezarlıklar ve dar bir patika (bugünkü büyükdere- halaskargazi caddesi) ile maruf sonsuz bir ormanlık alan başlardı. Topçu kışlasının hemen bitiminde Elmadağında yer alan Ermeni Surp Agop mezarlığının yerinde bugün yeller eser. Burayı biraz geçince ulaşılan Pangaltı semti adını hayırsız bir kocadan almıştır. 

V. Del Giorno adlı bir kronikçiden öğrendiğimize göre Jean Baptiste Pancaldi adlı bir levanten "Taksim'in ilerisindeki bölgede semt sakinlerinin, avcıların ya da kıra gelenleri mola verdiği bir han, bir birahane ya da buluşma yeri işletiyordu: insanlar Pancaldi'nin yerine gidiyorlardı. Kısa zaman sonra Pancaldi'ye gidiyoruz demeye başladılar. Türk diline uydurulan yazımı, semtin şimdiki adı olan Pangaltı'yı verecekti" (V. Del Giorno. Chroniques de la Basilique Cathedrale de St. Esprit, Cilt 1 S.95)

1840'lı yıllarda yaşadığını bildiğimiz Sinyor Pancaldi aslen Bolonyalı bir katoliktir. Bolonya bölgesinde çok yaygın olarak kullanılan Pancaldi soyadını taşır. Pancaldi 1840'ların başında karısı Rosa Zaghi'yi Roma'da bırakıp İstanbul'a yerleşir ve yukarıda bahşettiğimiz, otel birahane karışımı yerleri işletmeye açar. Hali vakti yerindedir. Ancak karısı peşini bırakmaz ve ilgisiz kocasını kiliseye şikayet eder. Rinaldo Marmara'nın aktardığına göre Roma'da bulunan Propaganda Fide Tarihsel Arşivlerinde bulunan bir mektuptan öğreniyoruz ki,  bu hayırsız koca için Kardinal Lambruschini devreye girer. 30 Eylül 1841 tarihinde bir mektup yazarak İstanbul'da bulunan Papalık temsilcisinin devreye girmesini ve Pancaldi'nin zavallı karısına sahip çıkmaya zorlanmasını talep eder. (kaynak: İstanbul Dergisi Sayı.34 s.57)

Hayırsız koca Pancaldi karısına sahip çıktı mı bilemiyoruz. Ancak bölgenin bölgenin nüfusu hızla artınca, bugünkü Türk Telekom binasının hemen karşısındaki birahanenin epeyce iş yaptığını varsayabiliriz. 1913 yılına gelindiğinde Pangaltı kesin olarak bir gayrı-müslim semtiydi. Nüfusunun %27 si Levantenler, %19'u Rumlar, %49'u Ermeniler % 5'i "öteki" lerden oluşuyordu. Bu ötekilerin içinde Müslüman Türklerin oranı nedir, bilemiyoruz.