Yine bir 23 nisan geldi. 23 nisan deyince Türkiye'de yaşayan çoğunluğun aklına ilk gelen tabii ki Çocuk Bayramı oluyor. Ancak bu topraklarda yaşayan ortodoks hristiyanlar için daha başka bir anlamı vardır. 23 Nisan en büyük azizlerden Hagios Yeoryios (Aya Yorgi)nin yortu günüdür. İstanbul ve Anadolu'daki yüzlerce Aya Yorgi kilisesinde ayinler yapılır. Bu ayinlerin en bilinenlerinden birisi İstanbul Büyükada'daki Aya Yorgi kilisesinde yapılanıdır.
Kimdir peki bu Aya Yorgi? Her şeyden önce diğer tüm büyük hristiyan azizleri gibi Anadolu'da yaşamış ve Anadolu'da ölmüştür. Aya Yorgi, Roma İmparatoru Diocletanius zamanında yaşamış bir askerdi. Korkusuzluğu ile ün yapmıştı. Gizlice hristiyan olan Aya Yorgi, pagan törenlerine katılmayı reddetmekteydi. Yaşadığı dönemde Hristiyanlık yasaktı ve pagan törenlerine katılmayı reddetmek affedilmez bir suçtu. Bir çok işkenceden sonra İzmit civarında idam edildiği düşünülmektedir.
(Aya Yorgi Yortusunda binlerce insan manastıra tırmanırken)
Sadece Ortodoks hristiyanlar değil, Müslümanlar da bu özel günde adaya doluşur. Yalın ayaklarla oldukça uzun sayılabilecek dik bir yokuşu tırmanırken sağa sola çaputlar bağlanır, renkli makaralarda ipler yol boyunca açılarak dualar edilir. Yukarıda eğer kalmışsa rahiplerin el yapımı şaraplarından içmek belki de işin en eğlenceli yanıdır. Bir bakıma hristiyan dünyasının Hızır peygamberi sayılan Aya Yorgi, sadece Bizansın değil, İspanya'da İngiltere'ye kadar tüm Avrupa coğrafyasının en önde gelen azizidir. İngiltere'de Saint George, İspanya'da Sankt Jordi, Ermenistan'da Surp Kevork, Bizans'ta Aya Yorgi... İngiltere'nin koruyucu azizi sayılan Saint George'nin haçı, İngiliz bayrağında bile yerini almıştır. Hz. İsa'nın 14 kutsal azizi listesinde en üst sıralarda yer alır. Kimdir peki bu Aya Yorgi? Her şeyden önce diğer tüm büyük hristiyan azizleri gibi Anadolu'da yaşamış ve Anadolu'da ölmüştür. Aya Yorgi, Roma İmparatoru Diocletanius zamanında yaşamış bir askerdi. Korkusuzluğu ile ün yapmıştı. Gizlice hristiyan olan Aya Yorgi, pagan törenlerine katılmayı reddetmekteydi. Yaşadığı dönemde Hristiyanlık yasaktı ve pagan törenlerine katılmayı reddetmek affedilmez bir suçtu. Bir çok işkenceden sonra İzmit civarında idam edildiği düşünülmektedir.
Aya Yorgi'nin Ejderha ile Mücadelesi
Ancak Aya Yorgi’yi Hristiyan alemide meşhur eden bir ejderhayı öldürmesidir. İngiltere'den, İspanya'ya, oradan Anadolu'daki tüm ortodoks kiliselerindeki tasvirleri at üzerinde mızrakla bir ejderhaya saldırırken görürüz. Doğal olarak burada ki ejderha bir semboldür. Ejderhayı öldürmek aynı zamanda içindeki korkuyu öldürmek, dünyevi zevkleri reddetmek anlamına geliyor. Bu kült Mısır uygarlığında Osiris'e, Hitit uygarlığında İlluyanka efsanesine ve şahmeran'a Grek mitolojisinde Apollon kültüne dek geniş bir coğrafyada görülür.
İlluyanka'nın Ejderha (Şahmeran) ile Mücadelesi
Ejderhayı öldürmenin bahar kültleri ile olan ilgisini düşünürsek, Aya Yorgi’nin Bahar kültleri ile de birleştiğini düşünebiliriz. Bu nedenle 23 Nisan’da kutlanan Aya Yorgi günü aynı zamanda bir Bahar kutlamasıdır ve bu şekli ile Anadolu’da da varolmuştur. Miladi 6 Mayıs'ta kutlanan Hıdrellez (Hızır-İlyas) Rumi takvimde 23 Nisan'a denk gelir. Yani Hıdrellez ile Aya Yorgi yortusu bir ve aynı şeydir. Burada bir not düşmek gerekiyor: İspanya'da sevgililer günü de 23 Nisan'dır ve Sankt Jordi yortusu ile birlikte kutlanır. Hz. Hızır'ın Ayios Yeorgios'un İslamileştirilmiş formu olduğu bir çok tarihçi tarafından dillendirilmektedir.
Bu topraklarda yüzlerce yıl biradada yaşadığımız Rum kardeşlerimizin Aya Yorgi yortusunu kutluyorum. Eğer denk gelirse Yarın Büyükada'daki Aya Yorgi yortusuna katılmanızı tavsiye ederim.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder