Tarih boyunca onaltı devlet kurup yıkan bizler, son Türk devleti olarak adlandırdığımız Türkiye Cumhuriyetinin (diğerleri neden "Türki" Cumhuriyetlerdir, bilinmez!) cumhurbaşkanlığı forsunda bu 16 devleti birer yıldızla simgeleştiririz. Cumhurbaşkanlığı forsundaki 7. yıldız Hazar devletini temsil eder. Hazar Kağanlığı (ya da devleti) 7 ila 10. yy.lar arasında, yaklaşık 400 yıl hüküm süren, tarihteki tek Yahudi Türk devletidir. Kendisi de , Macaristana göç eden Hazar Türkü ve Yahudi bir ailenin çocuğu olan yazar Arthur Koestler "Onüçüncü Kabile" adlı kitabında Doğu Avrupa (Aşkenaz) Yahudilerinin Türk kökenli Hazarlar olduklarını yani Onüçüncü kabileden geldiklerini savunmuştur. İsrailoğullarının dini olarak bilinen Museviliğin oniki mezhebi vardır ve bu mezhepler, Nuh peygamberin oğlu "Sam"ın torunlarından Yehuda'nın oniki oğlunun kabilelerine ait mezheplerdir. Bütün dünyadaki Yahudilerin ve Doğu Avrupa Yahudilerinin bu oniki kabileden geldiğine inanılır. Artur Koestler ise 13. Kabilenin Türkler olduğunu ileri sürer. Türk- İslam sentezcilerinin hiç hoşuna gitmeyen bu "sapma" İstanbul kültüründe de önemli izler bırakmıştır.
Hazar devletinde yaşayan Yahudi Türklere Karaim'ler denir. İbranice'de "Kara" okumak fiiline işaret eder. Karaimler Okuyanlar anlamına geliyor. Bunun nedeni 8. yy'da Irak Yahudileri arasında yaygınlaşan bir tarikat, sadece Tevrat'a iman edilmesini, Talmud denilen sözel gelenek ve kuralların reddini emreden bir anlayış geliştirdi. Kabaca bir benzetme yaparsak bizdeki Kur'an'a iman edip hadis ve sünnet'e kulak asmamak gibi diyebiliriz. Ancak bu akım hep batıni kaldı ve ana akım İsrailoğuları hem Tevrat'a hem de Talmud'a (Kabbalah) iman ettiler. İşte Karaim Türk Yahudileri batıni tarikatın en güçlü temsilcileri oldular ve onlarda kendilerini İsrailoğullarından ayırdılar. 730 yılında resmi devlet dini olarak Yahudiliği seçen Hazar Devleti 1030 yılında yıkıldı.
2. Mehmet Bizans devletine son verdikten sonra hem Bursa'da hem Kafkasya'da yaşayan Yahudileri İstanbul'a yerleştirdi. Karaim (Karay) Türkleri ağırlıklı olarak bugünkü Sirkeci- Bahçekapı arasına ve karşı kıyıda Galata'nın eteklerine yerleşti. Bu bölgeye ise Karay-Köyü (KARAKÖY) ismi verildi. Yani bugün hergün üzerinde yürüdüğümüz bu semte adını veren tarihteki tek Yahudi Türk devletinin mensuplarıdır.
Kendisi ve eşi de bir Karaim Yahudisi olan Litvanya'nın Ankara Büyükelçisi Dr. Halina Kobeckaite'nin bir mülakatta verdiği rakamlara göre dünyadaki Karaim Türklerinin sayısı şöyle: ”Litvanya’da 260 kişi, Polonya’da 100 kişi, Kırım’da 800 kişi, İstanbul’da 100 kişi, Rusya’nın çeşitli kentlerinde dağılmış Karay Türkleri ile birlikte toplam bin 500 kişi bulunuyor" Sayı çok azalmış. Bugün dünyada sadece 2 tane Karaim Sinegogu (Kinessa) kalmıştır. Biri Kırım'da, diğeri diğeri İstanbul- Hasköy'dedir. İstanbul'da Karaim Yahudilerine ait tek mezarlık ise Halıcıoğlu köprüsünden Okmeydanına doğru giderken Bademlik denilen bölgede kalmıştır. İstanbul'da bugün sadece 50 Karaim Türk Yahudisi vardır.
2007 yılında TRT'de yayınlanan bir belgeselde konuşan İstanbul'un son Karay Yahudilerinden Selim Tanatar'a göre nüfus azlığından İstanbul'da artık Karay'lar arasında evlilik olamadığı için evlenmek isteyenler ağırlıklı olarak ya müslümanlarla ya da Kırım, Ukrayna, Litvanya gibi ülkelerde yaşayan başka Karay'lar la evleniyorlarmış. İbadetlerinde Tanrı'ya "Tengri" ya da "Alla" diye hitap eden Karaimler aynı Müslümanlar gibi kıbleye doğru ibadet ediyorlar, Kinessa'ya girerken ayakkabılarını çıkarıyorlar ve ibadet etmeden önce temizleniyor, yıkanıyorlar. Ayrıca İsrailoğullarından farklı olarak Musa'dan sonra gelen İsa ve Muhammedi'de peygamber olarak sayıyorlar.
İstanbul kültürünün solmakta olan bu renklerine saygılarımla...
(Hazar Devleti Bayrağı)
Hazar devletinde yaşayan Yahudi Türklere Karaim'ler denir. İbranice'de "Kara" okumak fiiline işaret eder. Karaimler Okuyanlar anlamına geliyor. Bunun nedeni 8. yy'da Irak Yahudileri arasında yaygınlaşan bir tarikat, sadece Tevrat'a iman edilmesini, Talmud denilen sözel gelenek ve kuralların reddini emreden bir anlayış geliştirdi. Kabaca bir benzetme yaparsak bizdeki Kur'an'a iman edip hadis ve sünnet'e kulak asmamak gibi diyebiliriz. Ancak bu akım hep batıni kaldı ve ana akım İsrailoğuları hem Tevrat'a hem de Talmud'a (Kabbalah) iman ettiler. İşte Karaim Türk Yahudileri batıni tarikatın en güçlü temsilcileri oldular ve onlarda kendilerini İsrailoğullarından ayırdılar. 730 yılında resmi devlet dini olarak Yahudiliği seçen Hazar Devleti 1030 yılında yıkıldı.
(Cumhuriyetin Erken Döneminde Karaim Cemaati)
Kendisi ve eşi de bir Karaim Yahudisi olan Litvanya'nın Ankara Büyükelçisi Dr. Halina Kobeckaite'nin bir mülakatta verdiği rakamlara göre dünyadaki Karaim Türklerinin sayısı şöyle: ”Litvanya’da 260 kişi, Polonya’da 100 kişi, Kırım’da 800 kişi, İstanbul’da 100 kişi, Rusya’nın çeşitli kentlerinde dağılmış Karay Türkleri ile birlikte toplam bin 500 kişi bulunuyor" Sayı çok azalmış. Bugün dünyada sadece 2 tane Karaim Sinegogu (Kinessa) kalmıştır. Biri Kırım'da, diğeri diğeri İstanbul- Hasköy'dedir. İstanbul'da Karaim Yahudilerine ait tek mezarlık ise Halıcıoğlu köprüsünden Okmeydanına doğru giderken Bademlik denilen bölgede kalmıştır. İstanbul'da bugün sadece 50 Karaim Türk Yahudisi vardır.
(İstanbul Halıcıoğlu Karaim Mezarlığı)
2007 yılında TRT'de yayınlanan bir belgeselde konuşan İstanbul'un son Karay Yahudilerinden Selim Tanatar'a göre nüfus azlığından İstanbul'da artık Karay'lar arasında evlilik olamadığı için evlenmek isteyenler ağırlıklı olarak ya müslümanlarla ya da Kırım, Ukrayna, Litvanya gibi ülkelerde yaşayan başka Karay'lar la evleniyorlarmış. İbadetlerinde Tanrı'ya "Tengri" ya da "Alla" diye hitap eden Karaimler aynı Müslümanlar gibi kıbleye doğru ibadet ediyorlar, Kinessa'ya girerken ayakkabılarını çıkarıyorlar ve ibadet etmeden önce temizleniyor, yıkanıyorlar. Ayrıca İsrailoğullarından farklı olarak Musa'dan sonra gelen İsa ve Muhammedi'de peygamber olarak sayıyorlar.
İstanbul kültürünün solmakta olan bu renklerine saygılarımla...
(Bir Karaim Hazan'ı-Din Adamı- Dua Ederken)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder